03m.jpg
Image

Gadu-Gadu, Kontakt

gg 5872752
administrator Tadeusz, tdach@go2.pl

Przyjazne strony

Image
powered_by.png, 1 kB

Strona główna
Historia Dębicy Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu
Autor: Tadeusz Dach   

ImagePochodzenie nazwy Dębica wywodzi się od słowiańskiego dębno, dębny - dębowy (niem. Dampfno).

Kilka słów o nazwie miejscowości, która zmieniała się na przestrzeni wieków:

1282 – Dampfno,

1287 – Damyz,

1322 – Damece,

1618 – Dames,

1779 - 1945 Damitz.

              Prof. Ślaski w swoim opracowaniu „Dzieje ziemi kołobrzeskiej do czasów jej germanizacji”, podaje, że już w 1282 roku członkiem patrycjatu kołobrzeskiego był rycerz Alexander de Dampfno wywodzący się z Dębicy. Jak się ma ta informacja do podawanych przez M. Vollacka („Das Kolberger Land”), który informuje, że pierwsza pisana informacja o dzisiejszej Dębicy, to dokument biskupa kamieńskiego Konrada IV z 15 kwietnia 1321 roku?

 
Dębica, pocz.XX w, widoczny cmentarz obok koscioła
Dębica, pocz.XX w, widoczny cmentarz obok koscioła
 

Podaje on, że pod przynależność Kapituły w Kołobrzegu wchodzi proboszcz Borghard z Dębicy ( Borghardum plebanum de Damysz – łac., Borghard, Pfarrer von Damitz – niem.). Z tekstu tego wynika, że w tym czasie w Dębicy już była parafia. Według Vollacka (Das Kolberger Land), Dębica została założona na poczatku XIV wieku przez niemieckich chłopów, o czym miałoby, miedzy innymi, świadczyć niemieckie nazwisko księdza (?)

Ciekawa informacja pochodzi z czasach niemieckich, kiedy to opisywano znalezisko z Debicy, z epoki brązu, jakim był nóż krzemienny (ok.500 pne.) Nie ma informacji, co stało się z tym przedmiotem po II wojnie światowej.

W czasach późniejszych ( XVIII w.), według wykazu wasali z 1756 roku biskupstwa w Kamieniu, jest wymieniany Grorg Heinrich v. Damitz, który był zobowiazany do lenna ( w wysokości 67/20) z miejscowości Leszczyn i Debica w postaci zwierząt kopytnych oraz konia. Do pozostałych części lennna z tych moiejscowości, wspólnie, zobowiazani byli bracia Carl Bogislaw, George Anthon i Johann Hennig von Manteuffel.

W znanym opisie wielu miejscowości pomorskich Brüggemanna z 1784 roku ( „Landesbeschreibung Pommerns”), jest podaana informacja, że Dębica była podzielona na dwie części. Część „A” miała wówczas 4 rolników, była lennem Manteufflów, a która z kolei posiadała wierzycieli po zmarłym kapitanie Immanuelu von Tilly. W części „B” było 5 rolników i należała do kapiatna dragonów Fridriecha Lebrecht Rudolph von Schladen. Ponadto w miejscowości znajdował się kościół, bedacy filią kościoła w Drozdowie oraz 17 budynków.

W okresie późniejszym nie było już mowy o podziale Dębicy. W 1804 roku posiadaczem Dębicy (również Leszczyna „A” i „B”) był Friedrich Manteuffel, który siedzibę miał w Leszczynie. W Dębicy zostały już tylko gospodarstwa rolne.

Pierwszy spis powszechny w Prusach wykazał w 1815 roku 115 mieszkańców Dębicy. Do 1864 roku liczba ludności podwoiła się, by w 1885 roku osiągnąć 462 osoby. W ostatnim spisie mieszkańców ( 17 maja 1939 roku) było 411 mieszkańców, w tym 59 dzieci do 6 lat oraz 61 dzieci w wieku szkolnym ( od 6 do 14 lat). W Dębicy wówczs było 268 osób w wieku produkcyjnym i 36 emerytów i rencistów w wieku powyżej 65 lat.

Przy tak dużej ilości dzieci w latach 1897-1900 wybudowano szkołę. Szkoła ta była jednoklasowa, z mieszkaniem dla nauczyciela. Przed I wojną światową  nauczycielem był Klug, później do 1930 roku Selke, a ostatnim nauczycielem Walter Streeck.  W tym czasie ( 1939) do szkoły uczęszczało 63 dzieci, w tym 36 chłopców oraz 27 dziewcząt.

Wspomnieć też należy, że podczas pierwszego spisu powszechnego w Prusach (1871 rok), wśród mieszkańców Debicy powyżej 10 lat było 14,7% analfabetów, 79% czytało i pisało, a 17 osób nie podało na ten temat informacji.

 

Dębica, pocz.XX w, wnętrze kościoła
Dębica, pocz.XX w, wnętrze kościoła
 

 Kościół w Dębicy był od początku jej istnienia. W XIV wieku w Dębicy była już parafia, a pierwszym proboszczem był Borghard. Po reformacji i nowym podziale kościoła ewangelickiego kosciół w Dębicy stał się kościołem filialnym dla parafii w Drozdowie, gdzie kolejnymi pastorami byli:

- 15..             Dawid Homodt

- 1588-1641 Joachim Pagekopf,

- 1644-1675 Georg Pagekopf,

- 1677-1693 Abel Pistorius ,

- 1695-1731 Gideon Schultze,

- 1732-1764 Peter Gideon Schultze,

- 1765-1768 Daniel Christoph Ellendt,

- 1770-1812 Benedikt Gotlib Cälius,

- 1813-1823 Johann Gottlieb Pricelius,

- 1823-1828 Heinrich Ludwig. Eduard Schultz,

- 1828-1831 Friedrich Meinhof,

- 1832-1833 Johann Karl Ferdinand Bergius,

- 1833-1867 Karl Heinrich Ferdinand Uckeley,

- 1868-1877  August Herman Gottl. Hertell,

- 1878-1891 Johann. Bernh. R. W. G. Carmesin,

- 1891 -        Georg Heinrich. F. W. Pecker,

-          -1927 Flemming,

- 1927-1934 Walter Brunnemann,

-1937-1945 Siegfried Trenkler.

Obecny budynek kościoła w Dębicy pochodzi z końca XVII w. Był restaurowany w 1907 r.

Kościół jest drewniany o konstrukcji słupowo – ramowej. Prezbiterium jest mniejsze od nawy, zamknięte trójbocznie z boczną zakrystią. Wieża od frontu, jest drewniana częściowo osadzona na nawie. Zwieńczona wielobocznym, kopulastym hełmem blaszanym, osadzonym na ośmiobocznym bębnie. Dach dwukalenicowy, kryty dachówką. Ołtarz renesansowy z 1684 r. Ambona barokowa z XVIII w., wsparta jest na figurze Mojżesza.

W miejscowości wierni byli w przeważajacej wiekszości ewangelikami ( w 1925 roku 98,1 %). Wcześniej przeprowadzane spisy wykazywały, że np. w 1864 roku było dwóch starych luteran, w 1871roku było w miejscowości 5 żydów, w 1885 6 katolików i 4 żydów, w 1895 roku 6 żydów i w 1905 – 7 żydów.

 

 
Dębica, 2009, kościół obecnie
Dębica, 2009, kościół obecnie

Jak wyglądała administracja miejscowością? Dębica podlegała pod urząd gminy w Drozdowie. Burmistrzami Dębicy byli: do 1912 roku Theodor Lettow, później do 1931 roku Heinrich Dettmann, do 1935 roku Hugo Gruhlke i do końca wojny Paul Henke. Posterunek żandarmerii mieścił się w Rymaniu ( kapitan żandarmerii Dopke). Sąd rejonowy dla Dębicy znajdował się w Karlinie.

W miejscowości szereg osób prowadziło również, jak byśmy dziś to określili, działalność gospodarczą: w 1937 r. firmę budowlaną prowadził Albert Behling, a 1941 Emil Bolduan i W. Meyer, gospodę, stację benzynową i sklep - Bernhard Kröning, sklep z materiałami budowlanymi – Karl Zemlin, młyn – Richard Frank ( był położony na wzgórzu poza wsią), kowalstwo – Herbert Grunwaldt, krawiectwo – Paul Wodtke, szewc – Erich Bettin, stolarz – Ernst Deitlaff, urząd pocztowy – Wilhelm Güths. W Dębicy istniała też kasa oszczędnosciowa i zapomogowo-pożyczkowa.

Rolnictwo w Debicy na przestrzeni wieków oparte było głównie na uprawie żyta, owsa, ziemniakówi roślin pastewnych. Hodowano konie, bydło, trzodę chlewną. We wcześniejszym okresie dość duże znaczenie miała też hodowla owiec.
            W 1939 roku, 15 rolników posiadało powyżej 20 ha ziemi, 15 posiadało 10 - 20 ha ziemi, 7 rolników posiadało gospodarstwa o powierzchni 5 – 10 ha ziemi, a 24 gospodarstwa posiadały 0,5 – 5 ha ziemi (byli to rzemieślnicy , robotnicy itp.). Wymieńmy tylko tych najwiekszych: Albert Jahnke - 66 ha, Erich Reimer- 45,5 ha, Franz von Lettow- 38,5 ha, Friedbert Manke - 37 ha, Bernhard Koehler - 32,5 ha, Konrad Huse - 32 ha, Elise Reimer- 32 ha, Paul Kleist – 31ha, Albert Westphal - 27 ha, Walter Reimer - 22 ha, Paul Gründemann - 20.5 ha, Hugo Gruhlke - 20,5 ha, EmilPagel – 20 ha, Hans Pagenkopf - 20 ha.

4 marca 1945 roku do miejscowości weszły wojska rosyjskie.

 

 Zdjęcia:

1. Zdjęcia kościoła z początku XX wieku pochodzą z M.Vollack "Das Kolberger Land".

            2. Zdjęcie wspólczesne -T.Dach.

Jeżeli posiadacie Państwo fotografie lub dokumenty z okresu przed końcem II wojny światowej lub też z okresu zaraz po wojnie, proszę o kontakt. Wykorzystam je w dalszych opracowaniach historii tej miejscowości.

 

 

 

 

 

 


 
« poprzedni artykuł

Święta!

Image

Imieniny

15 Grudnia 2018
Sobota
Imieniny obchodzą:
Celina, Fortunata,
Ignacy, Iga,
Ignacja, Żegota,
Krystiana, Nina,
Walerian, Waleriana,
Wolimir
Do końca roku zostało 17 dni.

Programy tv

Gościmy

Odwiedza nas 2 gości

Informacja

Strona ruszyła dnia
10-06-2008
Strona działa już
3840 dni.





© 2018 gorawino.net :: Joomla! i J!+AL jest Wolnym Oprogramowaniem wydanym na licencji GNU/GPL.